Многу луѓе уживаат во патувања на планина – без разлика дали станува збор за скијање, планинарење или одмор во природа. Иако високите планински предели нудат прекрасни глетки, тие претставуваат дополнителен предизвик за организмот, особено за срцето и белите дробови.
Што се случува со телото на висока надморска височина?
Со зголемување на надморската височина, количината на кислород во воздухот се намалува. Иако дишете нормално, вашето тело прима помалку кислород со секој здив.
За да го надомести тоа, срцето и белите дробови мора да работат поинтензивно.
Кај здрави лица овие промени најчесто се привремени и претставуваат нормален процес на адаптација. Меѓутоа, кај пациенти со срцеви заболувања, белодробни болести или пулмонална хипертензија, високата надморска височина може да претставува дополнителен ризик.
Најчести симптоми на висока надморска височина
Многу луѓе искусуваат благи симптоми во првите денови на престој над 2.500 метри надморска височина.
Најчести симптоми се:
✔ Отежнато дишење при физичка активност
✔ Забрзана срцева работа (палпитации)
✔ Замор и намалена издржливост
✔ Главоболка
✔ Вртоглавица
✔ Нарушен сон
✔ Благо отекување на рацете и стапалата
Кај повеќето луѓе симптомите се подобруваат по неколку дена, кога организмот ќе започне да се адаптира.
Зошто срцето е засегнато?
Кога нивото на кислород во крвта се намалува, крвните садови во белите дробови се стеснуваат. Ова доведува до зголемување на притисокот во белодробната циркулација.
Како резултат на тоа, десната страна на срцето мора да работи посилно за да ја испумпува крвта низ белите дробови.
Кај здрави лица ова обично не предизвикува проблеми. Но кај пациенти со:
- Пулмонална хипертензија
- Срцева слабост
- Значајни валвуларни заболувања
- Вродени срцеви мани
- Коронарна артериска болест
може да дојде до влошување на симптомите и потреба од дополнителни мерки на претпазливост.
Како да се намали ризикот?
Најдобрата заштита е постепена адаптација на организмот.
Корисни препораки:
✔ Искачувајте се постепено кога е можно
✔ Внесувајте доволно течности
✔ Избегнувајте прекумерна консумација на алкохол
✔ Ограничете интензивни физички активности во првите 24–48 часа
✔ Продолжете редовно да ги земате препишаните лекови
✔ Следете ја сатурацијата на кислород доколку вашиот лекар го препорачал тоа
Кај одредени пациенти може да биде потребна дополнителна кислородна поддршка за време на престојот на висока надморска височина.
Кога треба да побарате лекарска помош?
Веднаш побарајте медицинска помош доколку се јават:
- Силно отежнато дишење во мирување
- Болка или притисок во градите
- Губење на свест или чувство дека ќе се онесвестите
- Значително намалување на сатурацијата на кислород
- Посинување на усните или прстите
- Нагло влошување на заморот и физичката способност
Овие симптоми може да укажуваат на сериозна компликација поврзана со високата надморска височина или влошување на постоечка срцева или белодробна болест.
Често поставувани прашања (FAQ)
Дали лица со срцеви заболувања можат да патуваат на планина?
Во многу случаи – да. Сепак, потребна е претходна проценка од кардиолог, особено ако имате срцева слабост, ангина пекторис или нарушувања на срцевиот ритам.
Дали е нормално срцето да чука побрзо на висока надморска височина?
Да. Забрзаната срцева работа е нормален одговор на организмот на намалената количина на кислород.
Дали високата надморска височина може да го покачи крвниот притисок?
Да, особено во првите денови од престојот. Кај пациенти со хипертензија се препорачува редовна контрола на притисокот.
Дали пациентите со пулмонална хипертензија треба да избегнуваат високи планини?
Не секогаш, но задолжително е претходно советување со пулмолог или кардиолог бидејќи ризикот е индивидуален.
Колку време му е потребно на организмот за адаптација?
Кај повеќето здрави лица првичната адаптација започнува во рок од 1 до 3 дена, додека целосната аклиматизација може да трае подолго во зависност од надморската височина.
Заклучок
Високата надморска височина претставува дополнителен предизвик за срцето и белите дробови поради намалената достапност на кислород. Поголемиот дел од здравите луѓе успешно се адаптираат, но пациентите со кардиоваскуларни или белодробни заболувања треба навремено да се консултираат со својот лекар пред патување на планина.
Со добра подготовка, соодветна терапија и препознавање на предупредувачките симптоми, престојот на висока надморска височина може да биде безбеден и пријатен.
👉Закажете превентивен кардиолошки или целокупен интернистички преглед овде – Д-р Маја Врчаковска (интернист-кардиолог)
👉Закажете пулмоалерголошка консултација овде – Проф. д-р Јагода Стојковиќ (интернист-пулмоалерголог)
