Зошто кај некои луѓе се јавуваат срцеви, а кај други белодробни заболувања?

Никотинот е една од најзависните супстанции што се наоѓа во цигарите, тутунските производи, електронските цигари, загреаните тутунски производи и дел од производите за откажување од пушење. Иако никотинот не е единствената штетна состојка во чадот од цигарите, тој има значително негативно влијание врз срцето, крвните садови и белите дробови.

Покрај никотинот, чадот од цигарите содржи повеќе од 7.000 хемиски соединенија, од кои стотици се токсични, а повеќе од 70 се познати канцерогени материи. Овие супстанции постепено ги оштетуваат органите и значително го зголемуваат ризикот од:

  • срцев удар,
  • мозочен удар,
  • периферна артериска болест,
  • хронична опструктивна белодробна болест (ХОББ),
  • рак на белите дробови,
  • како и многу други хронични заболувања.

Едно од најчестите прашања што пациентите го поставуваат е:

„Зошто некој пушач добива срцев удар, а друг развива ХОББ или рак на белите дробови?“

Одговорот не е едноставен. Начинот на кој пушењето влијае врз организмот зависи од комбинација на повеќе фактори, како што се генетската предиспозиција, возраста, придружните заболувања, животните навики и времетраењето на изложеноста на чадот од цигарите.

Како никотинот влијае врз срцето и крвните садови?

Никотинот брзо навлегува во крвотокот и го стимулира нервниот систем да ослободува адреналин. Како последица на тоа:

  • срцето чука побрзо,
  • крвниот притисок се покачува,
  • крвните садови се стеснуваат,
  • срцевиот мускул троши повеќе кислород.

Со текот на времето, овие промени создаваат дополнителен товар за срцето.

Истовремено, токсичните материи од чадот го оштетуваат внатрешниот слој на крвните садови (ендотелот), што овозможува полесно таложење на холестерол и формирање атеросклеротични наслаги.

Пушењето исто така:

  • го зголемува згрутчувањето на крвта,
  • ја зголемува веројатноста за создавање тромб,
  • го намалува количеството кислород во крвта поради јаглерод моноксидот,
  • го зголемува ризикот од срцев и мозочен удар.

Дури и неколку испушени цигари дневно можат да имаат штетно влијание врз кардиоваскуларното здравје.

Најчести симптоми на срцеви заболувања

Пациентите може да почувствуваат:

  • болка или стегање во градите,
  • отежнато дишење при физички напор,
  • неправилно чукање на срцето,
  • висок крвен притисок,
  • лесно заморување,
  • намалена физичка издржливост,
  • отекување на нозете кај напредната срцева слабост.

Многу луѓе немаат никакви симптоми сè до појавата на срцев удар, што ја прави превенцијата исклучително важна.

Како пушењето ги оштетува белите дробови?

Белите дробови се први изложени на чадот од цигарите.

При секое вдишување, токсичните честички навлегуваат во дишните патишта и предизвикуваат хронично воспаление.

Со текот на годините доаѓа до:

  • оштетување на трепките (цилиите) кои ги чистат дишните патишта,
  • натрупување густ секрет,
  • намалување на еластичноста на белодробното ткиво,
  • уништување на алвеолите каде што се одвива размената на кислород.

Како последица може да се развијат:

  • хроничен бронхитис,
  • емфизем,
  • хронична опструктивна белодробна болест (ХОББ),
  • влошување на астмата,
  • повторувачки белодробни инфекции,
  • рак на белите дробови.

Најчести симптоми на белодробни заболувања

Обратете внимание доколку имате:

  • кашлица што трае повеќе од осум недели,
  • секојдневно искашлување секрет,
  • свирење во градите,
  • отежнато дишење,
  • чести бронхити или пневмонии,
  • намалена способност за физичка активност.

Кај многу пушачи овие симптоми се развиваат постепено, па често се сметаат за „нормална пушачка кашлица“, иако претставуваат знак за сериозно заболување.

Зошто кај некои луѓе се развива срцево, а кај други белодробно заболување?

Едно од најчестите прашања што лекарите го добиваат од пациентите е:

„Пушам веќе 20 години. Зошто мојот пријател доби срцев удар, а јас имам проблеми со белите дробови?“

Не постои единствен одговор. Кај секој човек организмот реагира различно на долготрајната изложеност на никотин и токсичните материи од чадот. На тоа влијаат повеќе фактори.

1. Генетска предиспозиција

Гените играат значајна улога во тоа како организмот реагира на пушењето.

Некои луѓе наследуваат поголема склоност кон:

  • атеросклероза,
  • висок крвен притисок,
  • срцев удар,
  • нарушувања на срцевиот ритам.

Други, пак, имаат генетска предиспозиција за:

  • хронично воспаление на дишните патишта,
  • ХОББ,
  • емфизем,
  • рак на белите дробови.

Затоа двајца пушачи со ист број испушени цигари може да развијат сосема различни заболувања.

2. Други заболувања

Ризикот значително се зголемува ако веќе постојат други здравствени проблеми.

За срцеви заболувања особено ризични се:

  • висок крвен притисок,
  • покачен холестерол,
  • дијабетес,
  • дебелина,
  • хроничен стрес.

За белодробни заболувања:

  • астма,
  • алергии,
  • професионална изложеност на прашина,
  • загаден воздух,
  • претходни белодробни инфекции.

3. Колку долго и колку интензивно се пуши?

Ризикот расте со:

  • бројот на испушени цигари дневно,
  • бројот на години пушење,
  • пасивното пушење,
  • користењето повеќе никотински производи истовремено.

Колку е поголема изложеноста, толку е поголема веројатноста да бидат оштетени и срцето и белите дробови.

4. Начин на живот

Пушењето многу почесто доведува до сериозни последици ако е комбинирано со:

  • физичка неактивност,
  • неправилна исхрана,
  • прекумерна телесна тежина,
  • прекумерна употреба на алкохол,
  • хроничен стрес,
  • недоволен сон.

Овие фактори дополнително го зголемуваат воспалението во организмот и го забрзуваат развојот на кардиоваскуларни и белодробни заболувања.

Важно е да се знае

Кај голем број пушачи не се развива само едно заболување.

Често истовремено се јавуваат:

  • коронарна срцева болест,
  • висок крвен притисок,
  • ХОББ,
  • периферна артериска болест,
  • мозочен удар.

Поради тоа пушачите треба редовно да ги контролираат и срцето и белите дробови

Лекување и превенција

Најефикасниот начин за намалување на ризикот е целосно прекинување на пушењето.

Организмот започнува да закрепнува уште во првите часови по последната цигара.

Во текот на следните недели и месеци:

  • срцевата фреквенција се нормализира,
  • крвниот притисок постепено се подобрува,
  • циркулацијата станува подобра,
  • функцијата на белите дробови започнува да се подобрува,
  • ризикот од срцев удар постепено се намалува.

Современите методи за откажување од пушење вклучуваат:

  • советување и поддршка од лекар,
  • никотински лепенки,
  • никотински гуми за џвакање,
  • никотински пастили,
  • медикаментозна терапија по препорака на лекар,
  • психолошка поддршка,
  • структурирани програми за откажување од пушење.

Покрај тоа, лекарот може да препорача:

  • регулирање на крвниот притисок,
  • контрола на холестеролот,
  • лекување на дијабетес,
  • редовна физичка активност,
  • здрава медитеранска исхрана,
  • вакцинација против грип и пневмокока кај ризични пациенти,
  • кардиолошка или пулмонална рехабилитација доколку е потребно.

Кога треба да посетите лекар?

Закажете преглед ако имате:

  • кашлица што трае повеќе од 6–8 недели,
  • отежнато дишење што постепено се влошува,
  • болка или притисок во градите,
  • неправилно чукање на срцето,
  • покачен крвен притисок,
  • чести бронхити,
  • намалена физичка издржливост,
  • семејна историја на срцеви заболувања и истовремено пушите,
  • потешкотии при обидите да се откажете од пушењето.

Кога веднаш да побарате итна медицинска помош?

Повикајте Итна медицинска помош доколку се појави:

  • силна болка или стегање во градите,
  • ненадејно тешко дишење,
  • искашлување крв,
  • губење на свеста,
  • слабост или вкочанетост на едната страна од телото,
  • ненадејни потешкотии со говорот.

Овие симптоми може да укажуваат на:

  • срцев удар,
  • мозочен удар,
  • белодробна емболија,
  • акутна срцева слабост,
  • други животозагрозувачки состојби.

Раното препознавање и навремената медицинска интервенција можат да спасат живот.

Најчесто поставувани прашања (FAQ)

1. Дали никотинот сам по себе е опасен?

Да. Иако најголемиот број канцерогени материи се создаваат при согорување на тутунот, никотинот не е безопасен. Тој:

  • го забрзува срцевиот ритам,
  • го покачува крвниот притисок,
  • ги стеснува крвните садови,
  • го зголемува ризикот од срцеви заболувања,
  • создава силна зависност што го отежнува откажувањето од пушење.

2. Дали електронските цигари се побезбедни?

Не може да се сметаат за безопасни.

Иако некои електронски цигари произведуваат помалку токсични материи отколку класичните цигари, тие сè уште содржат никотин и други хемикалии кои можат да влијаат врз:

  • срцето,
  • крвните садови,
  • белите дробови.

Долгорочните последици сè уште активно се истражуваат, но досегашните докази покажуваат дека и тие носат здравствени ризици.

3. Дали срцето може да се опорави по престанокот со пушење?

Да.

Организмот почнува да закрепнува многу брзо.

  • По околу 20 минути се намалуваат пулсот и крвниот притисок.
  • По 24 часа започнува да се намалува ризикот од срцев удар.
  • Во следните месеци се подобрува циркулацијата.
  • Во следните години ризикот од срцев удар постепено се приближува до оној кај непушачите.

Колку порано се престане со пушење, толку се поголеми здравствените придобивки.

4. Може ли оштетувањето на белите дробови да се поправи?

Делумно.

Воспалението и функцијата на дишните патишта често се подобруваат по престанокот со пушење.

Меѓутоа, оштетувањата како:

  • емфизем,
  • трајно уништени алвеоли,
  • напредната ХОББ,

не можат целосно да се вратат во нормална состојба.

Затоа е многу важно болеста да се открие навреме.

5. Зошто некои долгогодишни пушачи никогаш не добиваат рак на белите дробови?

Тоа зависи од:

  • генетските фактори,
  • имуниот систем,
  • изложеноста на други штетни влијанија,
  • случајноста.

Сепак, пушењето останува водечка причина за рак на белите дробови, а ниту еден пушач не е без ризик.

6. Кои прегледи треба редовно да ги прават пушачите?

Во зависност од возраста и ризик факторите, лекарот може да препорача:

  • мерење на крвен притисок,
  • ЕКГ,
  • ехокардиографија,
  • лабораториски анализи (липиден профил, шеќер во крвта),
  • спирометрија,
  • рендген или КТ на белите дробови кога е индицирано,
  • Low-dose CT скрининг кај пациенти со висок ризик за рак на белите дробови.

Редовните превентивни прегледи овозможуваат навремено откривање на болестите, уште пред да се појават симптоми.

7. Дали е предоцна да престанам да пушам ако пушам повеќе од 30 години?

Никогаш не е предоцна.

Без разлика на возраста:

  • се намалува ризикот од срцев удар,
  • се намалува ризикот од мозочен удар,
  • се подобрува белодробната функција,
  • се намалува кашлицата,
  • се подобрува физичката кондиција,
  • се продолжува животниот век.

Секоја испуштена цигара е чекор кон подобро здравје

👉Закажете кардиолошки или целокупен интернистички преглед овде Д-р Маја Врчаковска (интернист-кардиолог)

👉Закажете пулмолошка консултација овде Проф. д-р Јагода Стојковиќ (интернист-пулмоалерголог)